Τρίτη, 18 Δεκεμβρίου 2012

Cyber Bullying - Διαδικτυακός Εκφοβισμός



Την τελευταία δεκαετία, παρατηρείται ραγδαία ανάπτυξη στην επικοινωνία μέσω γραπτών μηνυμάτων, ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και ιστοσελίδων κοινωνικής δικτύωσης.
Αυτά τα πλαίσια έχουν γίνει διαθέσιμα πλέον, σε όλο και μεγαλύτερες ομάδες χρηστών του διαδικτύου, που μπορούν να συνδεθούν ανά πάσα στιγμή και οποιαδήποτε ώρα, από τον υπολογιστή τους στη δουλειά και το σπίτι, ακόμα και από το κινητό τους τηλέφωνο.
Το διαδίκτυο, είναι ένα ισχυρό μέσο για την ικανοποίηση των αναγκών για επικοινωνία. Με τη πρώτη ματιά, είναι μια κατάσταση η οποία προσφέρει μεγάλη ευκολία στους χρήστες, οι οποίοι μπορούν να επικοινωνήσουν με άτομα που βρίσκονται χιλιόμετρα μακριά. 
Το διαδίκτυο όμως, μπορεί να επηρεάσει την κοινωνική ζωή των χρηστών του και αρνητικά.
Μια έννοια η οποία φαίνεται να απασχολεί όλο και περισσότερο τα τελευταία χρόνια τη διεθνή βιβλιογραφία είναι αυτή του εκφοβισμού (Bullying). Όταν μιλάμε για εκφοβισμό, και αρχικά για τον πρόσωπο – με – πρόσωπο εκφοβισμό, εννοούμε την κατάσταση , κατά την οποία ένα άτομο έχει εκτεθεί επανειλημμένα και με τη πάροδο του χρόνου, σε αρνητικές ενέργειες εναντίων του, από ένα ή περισσότερα άτομα.  Εξελίσσοντας λοιπόν την πιο πάνω έννοια του εκφοβισμού και συνδέοντας την με το διαδίκτυο, αναπτύχθηκε ένας νέος όρος, αυτός του διαδικτυακού εκφοβισμού (Cyber Bullying) , ο οποίος αφορά μια νέα μορφή παρενόχλησης με τα ίδια χαρακτηριστικά που αναφέρθηκαν πιο πάνω, με τη διαφορά ότι εκδηλώνεται μέσα από διάφορα forums, σελίδες κοινωνικής δικτύωσης και γενικά ηλεκτρονική επικοινωνία. Ο διαδικτυακός εκφοβισμός, είναι ένα είδος συμπεριφοράς, σε εικονικό περιβάλλον, το οποίο έχει σκόπιμη και επαναλαμβανόμενη χρήση βίας και προσβολής, ενώ μπορεί να έχει τη μορφή επίθεσης σε ένα άτομο ή της επιθετικής υπεράσπισης ενός θύματος.

Διαφορές παραδοσιακού εκφοβισμού - διαδικτυακού εκφοβισμού. (BullyingCyber Bullying)

Εκτός από το γεγονός ότι ο διαδικτυακός εκφοβισμός, πραγματοποιείται – όπως έχει προαναφερθεί σε εικονικό περιβάλλον – υπάρχουν και κάποια άλλα χαρακτηριστικά, τα οποία τον διαφοροποιούν από τον πρόσωπο – με – πρόσωπο εκφοβισμό.
Μέσω του διαδικτύου, μπορούν εύκολα να οργανωθούν και να συντονιστούν επιθέσεις. Για παράδειγμα , σε ένα ιστολόγιο (blog) ή μια σελίδα κοινωνικής δικτύωσης όπως το Facebook ή το Twitter, μπορούν γρήγορα και εύκολα να οργανωθούν επιθέσεις εναντίων ενός ατόμου ή μιας ομάδας ατόμων.
Οι επιθέσεις και ο εκφοβισμός μπορούν να συμβούν οπουδήποτε – οποιαδήποτε στιγμή και ώρα αλλά και από μεγάλη απόσταση θύτη – θύματος, ενώ μέσο του διαδικτύου, ο χρήστης μπορεί να αποκτήσει ένα βαθμό μονιμότητας των πράξεων του, γεγονός που έχει ως αποτέλεσμα συχνές και επαναλαμβανόμενες επιθέσεις.

Ο ρόλος της Ανωνυμίας

Ένα φαινόμενο που παρατηρείται μεταξύ των χρηστών του διαδικτύου είναι η «άρση αναστολών». Πολλές από τις ενέργειες που πραγματοποιούνται στο κυβερνοχώρο, μπορούν να αποδοθούν στην άρση αναστολών και η ανωνυμία – μέσω ψευδώνυμου– θεωρείται κύριος και καθοριστικός παράγοντας.
Το πείραμα του Ζιμπάρτο το 1969, αν και δεν σχετιζόταν με το εικονικό περιβάλλον, παρόλα αυτά εξέτασε την άρση αναστολών με μεταβλητή την ανωνυμία, ζητώντας διαχείριση ηλεκτροσόκ από τους συμμετέχοντες, οι οποίοι ήταν χωρισμένοι σε δύο ομάδες : Σε αυτούς που είχαν καλυμμένα τα πρόσωπα τους (ανωνυμία) και σε αυτούς που δεν τα είχαν. Το πείραμα του Ζιμπάρτο έδειξε πως η ανώνυμη ομάδα, χαρακτηριζόταν από μεγαλύτερη επιθετικότητα από την μη ανώνυμη.
Η ανωνυμία είναι λοιπόν, ένας καθοριστικός παράγοντας για τον τρόπο συμπεριφοράς των ατόμων. Η ανωνυμία στο διαδίκτυο, οδηγεί στην απώλεια υπευθυνότητας, που με τη σειρά της προκαλεί παρορμητική, επιθετική και καταχρηστική συμπεριφορά , ενώ «επιτρέπει» , πιο καυστικά σχόλια από την πλευρά του θύτη. Σε αντίθεση, το θύμα έχει ανισορροπία δύναμης, αφού λόγω της ανώνυμης επίθεσης που δέχεται, αδυνατεί να αμυνθεί.

Οι Ρόλοι.

Στον εκφοβισμό γενικότερα, αλλά και στον διαδικτυακό εκφοβισμό ειδικότερα, υπάρχουν δύο κεντρικοί ρόλοι : Αυτός του θύτη και αυτός του θύματος. Το θύμα περιγράφεται σαν ο αδύναμος, αυτός που ξεχωρίζει από τους πολλούς και καταλήγει θύμα ενώ θύτης περιγράφεται ως ο ισχυρός , ο «νταής», ο οποίος βλάπτει το θύμα. 
Στη κατηγορία του θύτη υπάρχει συχνά μια ταξινόμηση, αφού έχει μαζί του μια ομάδα ατόμων, η οποία τον βοηθά να εκπληρώσει τον σκοπό του.
Υπάρχει λοιπόν, ο «βοηθός» , ο οποίος βοηθά στη εκμετάλλευση και τον εκφοβισμό του θύματος, ανεβάζοντας και αυτός βίντεο και γενικότερα αναρτήσεις σχετικά με το θύμα στο διαδίκτυο. Ένα σκαλί πιο κάτω βρίσκουμε τον «ενισχυτή», ο οποίος δεν επιτίθεται, ενθαρρύνει όμως τον θύτη να επιτεθεί. «Ενισχυτή», μπορούμε να συναντήσουμε και στη κατηγορία του θύματος. Σε αυτή τη περίπτωση, το άτομο αυτό, ενθαρρύνει και βοηθά το θύμα να αγνοήσει και να ξεπεράσει την παρενόχληση. Οι ρόλοι δεν είναι σταθεροί και συχνά αλλάζουν.

Οι Επιπτώσεις.

Ο διαδικτυακός εκφοβισμός, μπορεί να έχει σημαντικές ψυχολογικές αλλά και κοινωνικές επιπτώσεις τόσο για τα θύματα, αφού έχει αναγνωριστεί ως ένας καθοριστικός παράγοντας για ανάπτυξη δυσφορίας, θυμού ακόμα και ακραίων πράξεων – όπως η αυτοκτονία. Οι ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις όμως αφορούν και τους ίδιους τους θύτες, αφού το γεγονός ότι πραγματοποιούν εκφοβισμό είναι παράγοντας για ψυχοκοινωνικά προβλήματα, παραβατική συμπεριφορά , χρήση ουσιών και κακή σχέση με τους γονείς.
Η κατάθλιψη, είναι κοινός παράγοντας κινδύνου τόσο για τα θύματα όσο και για τους θύτες. Ιδιαίτερα αν τα άτομα αυτά βρίσκονται σε μια ευάλωτη περίοδο της ζωής τους, όπως η εφηβεία, τόσο η συμπεριφορά όσο και οι επιπτώσεις, χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής και μελέτης.



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου